درازى نبض يعنى اينكه اجزاى آن در طول همواره بيشتر از حالت حس شدهء طبيعى است و در اين حالت مزاج معتدل و درست است ، يا اينكه نسبت بشخصى كه داراى مزاج ويژه‌اى است بسيار طبيعى ، متناسب و داراى اعتدال است . و شما فرق اين دو را قبلا دانستيد . نبض كوتاه برعكس نبض دراز است و نبض معتدل در حد وسط قرار گرفته است . با اين قياس در شش حالت باقيمانده داورى كن . برخى اقسام نبض‌هائى كه از نبض‌هاى ساده تركيب يافته‌اند با نام و برخى بىنام هستند : نبضى كه داراى طول و عرض و ژرفاى زياد است نبض عظيم ناميده مىشود . نبضى كه اين سه بعد در آن كم است نبض صغير نام گرفته است . حد واسط بين نبض عظيم و نبض صغير را معتدل مىنامند . نبضى كه پهنا و برجستگى زياد دارد بنام نبض ستبر ( غليظ ) و نبضى كه كم‌پهنا و كم‌برجسته است بنام نبض باريك ( دقيق ) موسوم است . حد واسط آن دو را معتدل مىخوانند . نبضى كه با ضربهء انگشت حس مىشود بر سه قسم است : يكى از آنها نبض قوى است كه در موقع باز شدن دست ، در برابر نبض‌گير مقاومت مىكند . ديگرى كه عكس آن حالت را دارد نبض ناتوان ( ضعيف ) و حد واسط آن دو را معتدل گويند . نبض از لحاظ مقايسهء زمان هر حركتى نيز بر سه نوع است : يكى از آنها نبض تيز ( سريع ) است كه در كمترين مدت انجام مىگيرد و عكس آن نبض درنگى ( بطئى ) و حد واسط آن دو نبض معتدل است . نبض‌هائى كه بوسيله ابزار معاينه مىشود نيز سه قسم است : يكى نبض نرم ( لين ) كه به سهولت پائين مىرود و ديگرى سخت ( صلب ) كه به آسانى پائين نمىرود و حد واسط آنها معتدل است . نبضى كه از وضع محتوى خود حاصل مىشود سه قسم است : اگر در كاوك نبض احساس شد كه رطوبتى وجود دارد و داراى سيلان محسوسى است كه نمىتوان آن را تماما تهى پنداشت آن را نبض پر ( ممتلى ) گويند . حالت عكس آن را نبض تهى ( خالى ) و حد واسط بين آنها را نبض معتدل مىخوانند . نبضى را كه بوسيله لمس مىتوان برآورد كرد سه قسم است كه عبارتند از : نبض گرم ، نبض سرد و نبض معتدل بين آنها .